भारत पेट्रो-केमिकल उद्योगातील प्रमुख महासत्ता ठरणार होणार; ३७ अब्ज डॉलर्सच्या भांडवली गुंतवणुकीसह मोठी झेप : एस अँड पी

 

एस अँड पी ग्लोबल रेटिंग्सच्या नव्या अहवालानुसार, भारत जागतिक पेट्रो-केमिकल उद्योगातील पुढील महासत्ता बनण्याच्या तयारीत आहे. देशाने आखलेल्या ३७ अब्ज डॉलर्सच्या भांडवली गुंतवणूक योजनेच्या जोरावर स्वयंपूर्णतेच्या दिशेने मोठे पाऊल उचलले जाणार आहे. या गुंतवणुकीमुळे देशांतर्गत मागणी भागवणे शक्य होईल, जी आतापर्यंत मोठ्या प्रमाणावर आयातीवर अवलंबून होती.

आयात अवलंबित्व घटविण्यावर भर:

एस अँड पीने नमूद केले आहे की, भारतातील मोठ्या गुंतवणूक योजना रसायनांच्या आयात अवलंबित्वाला कमी करण्यासाठी राबवल्या जात आहेत. या रसायनांचा वापर दैनंदिन जीवनातील वस्तूंमध्ये – प्लास्टिक पिशव्यांपासून ते वाहनांच्या पार्ट्सपर्यंत – मोठ्या प्रमाणात केला जातो. त्यामुळे आयातीवरील खर्च कमी होणार असून, स्थानिक उत्पादनास चालना मिळणार आहे.

आशियाई बाजारपेठेत अतिरिक्त पुरवठ्याचा धोका:

तथापि, अहवालात इशारा देण्यात आला आहे की भारताचा आक्रमक क्षमतेचा विस्तार हा चीनच्या धोरणाशी साम्य दर्शवतो आणि त्यामुळे आशियातील पेट्रो-केमिकल क्षेत्रात अतिरिक्त पुरवठ्याचा दबाव वाढण्याची शक्यता आहे. यामुळे प्रादेशिक निर्यातदारांना फटका बसू शकतो. सध्या भारत व चीनच्या रसायन आयातींपैकी सुमारे ५० टक्क्यांहून अधिक आयात आशियातून केली जाते.

याशिवाय, अमेरिकन निर्यातींवर शुल्कांचा मर्यादित परिणाम होत असल्याने आशियाई निर्यातदारांच्या पर्यायांवर बंधने येत आहेत, असेही एस अँड पीने स्पष्ट केले आहे.

देशांतर्गत मागणी हा मुख्य आधार:

अतिरिक्त पुरवठ्याच्या समस्यांनंतरही, भारतातील मजबूत देशांतर्गत मागणी स्थानिक उत्पादकांसाठी संधी निर्माण करेल. विशेषतः पॉलीएथिलीनसारख्या महत्त्वाच्या उत्पादनांची मागणी वाढत असून, यामुळे स्थानिक कंपन्यांच्या कमाईला आधार मिळणार आहे. जागतिक स्तरावर दरांवर दबाव व विलीनीकरणाच्या शक्यता वाढत असताना भारतातील बाजार उत्पादकांसाठी सुरक्षित ठरू शकतो.

अमेरिकेला मागे टाकणार भारत:

अहवालानुसार, भारत लवकरच अमेरिकेला मागे टाकून जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचा पॉलीएथिलीन ग्राहक देश म्हणून उदयास येईल. यामुळे केवळ देशातील उद्योगधंद्यांना नवचैतन्य मिळणार नाही, तर जागतिक पेट्रो-केमिकल क्षेत्रात भारताची ओळख एक प्रभावी महासत्ता म्हणून होणार आहे.

एकूणच, एस अँड पीचा अहवाल दाखवतो की भारत पेट्रो-केमिकल क्षेत्रातील नवा महासत्ता म्हणून उदयास येण्याच्या टप्प्यावर आहे. मात्र, या प्रवासात जागतिक स्पर्धा, अतिरिक्त पुरवठ्याचे आव्हान आणि किंमतदाब यांना सामोरे जाणे अपरिहार्य ठरणार आहे.

प्रमुख पेट्रोकेमिकल / रासायनिक कंपन्या: 

GAIL

BPCL

HPCL

TNPETRO